strona główna mapa strony kontakt
Inne
Praktyczne wskazówki dla "pomagaczy"

•    Wsłuchaj się w istotne treści, które przekazuje mówiący.
•    Staraj się wyobrazić sobie jak osoba widzi i przeżywa sprawy, o których mówi.
•    Przekazuj własnymi słowami, jak zrozumiałeś zasadnicze wypowiedziane treści.
•    Sprawdzaj na bieżąco, czy osoba potwierdza trafność twoich wypowiedzi, mówiących o tym jak ją zrozumiałeś.
•    Nie oceniaj, nie interpretuj, nie dawaj rad, nie wyciągaj informacji, które tylko tobie potrzebne są do sprawdzania
swoich hipotez.
 
•    Słuchając pamiętaj, aby ręce trzymać jak najdalej od twarzy.
•    Bądź otwarty, pamiętając, że osoba cię obserwuje, twoje ruchy, zachowanie.
•    Nie bierz udziału w kłótniach - kto ma rację. W tych sytuacjach obie strony są przegrane.
•    Jeżeli osoba mówi dużo, a jej wypowiedzi są nieistotne, postaraj się zachęcić ją, aby swoją wypowiedź zapisała a następnie przeczytała w grupie. Grupa najlepiej przekazuje informacje zwrotne na temat wiarygodności treści.
•    Nie szukaj na siłę problemów, one same się znajdą.
•    Sprawdź, dla kogo osoba mówi, czy realizuje swój interes przedstawiając swoje problemy, czy mówi na twój użytek.
•    Sprawdzaj na bieżąco, co ciebie interesuje, na czym jesteś skoncentrowany - na problemie czy na osobie.
 
Umiejętności w prowadzeniu rozmowy:

1.    Aktywne i efektywne słuchanie - umiejętność słuchania i rozumienia przekazywanych informacji, zadawania pytań, okazywanie zainteresowania za pomocą słów i gestów.
2.    Empatyczna wrażliwość - rozpoznawanie przeżyć osoby, wyrażanie zrozumienia, towarzyszenie jej przy jednoczesnym zachowaniu swojej odrębności.
3.    Ułatwianie - pomoc w otwartym wypowiadaniu się, ułatwianie porozumiewania się poprzez życzliwość, zainteresowanie i dyskrecję.
4.    Zadawanie pytań - umiejętność stawiania pytań ułatwiających poznanie źródeł trudności i problemów życiowych, formułowanie pytań otwartych, zapewniających swobodę wypowiedzi.
5.    Parafrazowanie - przedstawianie swoimi słowami tego, co mówi osoba, by lepiej uświadomić jej problemy zawarte w omawianej sprawie.
6.    Konfrontacja - reakcja na wypowiedź, która ma pomóc w dostrzeżeniu obecnych w niej sprzeczności oraz mechanizmów obronnych.
7.    Interpretowanie - umiejętność przedstawienia własnego odbioru i rozumienia poruszonego problemu w celu spojrzenia na sytuację z innej perspektywy.
8.    Udzielanie wsparcia - okazywanie zrozumienia sytuacji, w jakiej znajduje się osoba, pomoc w nabraniu dystansu do problemów a także dotarciu do własnych możliwości.
9.    Zakończenie rozmowy - zawiera krótkie streszczenie, sugestie ułatwiające rozwiązanie zgłoszonych problemów oraz zachętę do kontynuowania dalszego kontaktu.
 
Jak zajmować się sobą?

•    Bądź dla siebie łagodny.
•    Przypominaj sobie, że jesteś tylko osobą wspierającą. Nie jesteś czarodziejem. Nie możemy innych zmienić, możemy zmienić tylko nasz stosunek do nich.
•    Znajdź swoją pustelnię i odwiedzaj ją codziennie.
•    Dawaj swoim współpracownikom wsparcie, pochwały i otuchę. Naucz się przyjmować to samo od innych.
•    Pamiętaj, że będąc świadkiem bólu, z którym się spotykamy, jesteśmy skazani na to by czuć bezradność. Przyznaj się do swojej bezradności bez wstydu. Samo bycie z kimś i okazywanie mu serdeczności jest czasem najważniejsze.
•    Unikaj rutyny tak często, jak tylko możesz.
•    Naucz się odnajdywać różnicę między narzekaniem, które przynosi ulgę a narzekaniem, które wzmacnia stres.
•    W drodze do domu skup się na tym, co wydarzyło się w ciągu dnia.
•    Bądź twórczy. Próbuj nowych pomysłów. Czerpiąc z własnego źródła bądź zarówno artystą, jak i rzemieślnikiem.
•    Traktuj przełożonych i współpracowników jako źródło wsparcia.
•    Unikaj profesjonalnego żargonu poza pracą.
•    Zaplanuj sobie możliwość wycofania się w ciągu tygodnia i odpoczynku.
•    Mów NIE zamiast NIE MOGĘ, NIE POWINNAM lub MUSZĘ. Jeżeli nigdy nie mówisz NIE, co warte jest Twoje TAK.
•    Pamiętaj, że obojętność bardziej rani, niż przyznanie, że nic więcej nie potrafisz zrobić.
•    Śmiej się i używaj zabawy.

Opracowanie: Instytut Psychologii Zdrowia i Trzeźwości - Warszawa
 
Pokora
Myśli Matki Teresy z Kalkuty

 
Istnieje kilka sposobów ćwiczenia pokory:
mówić jak najmniej o sobie;
pilnować swoich obowiązków;
nie wtrącać się w sprawy innych ludzi;
unikać ciekawości;
przyjmować z zadowoleniem wyrazy sprzeciwu i upomnienia;
nie zwracać uwagi na błędy innych;
akceptować zniewagi i krzywdy;
godzić się z faktem, że jest się lekceważonym, zapomnianym
i nie lubianym;
nie zabiegać o szczególną dla siebie sympatię i podziw;
być uprzejmym nawet w tedy, gdy się jest prowokowanym;
nigdy nie nastawać na czyjąś godność;
ustępować w dyskusji, choćby się miało rację;
wybierać zawsze najtrudniejsze.
 
Psychologiczne mechanizmy obronne

     Istnieją czynności umysłu zniekształcające obraz rzeczywistości, wykonywane w celu obrony przed zagrożeniami. Czynności te nazywa się najczęściej mechanizmami obronnymi. Mechanizmy obronne rodzą się w sytuacjach zewnętrznego i wewnętrznego konfliktu, są reakcją na zagrożenia i lęki. Pomagają zachować pozytywny obraz siebie, poradzić sobie z trudną sytuacją. Spełniają zatem także pozytywne funkcje. Jednakże w wielu sytuacjach powodują, że uszkodzeniom ulega zdolność do spostrzegania i osądu, co prowadzi do samooszukiwania i zagubienia w złudzeniach. Zamyka to człowieka w niszczącym, zniekształcającym rzeczywistość systemie iluzji.


Ogólna charakterystyka mechanizmów obronnych:
 
•    Są uniwersalne, występują u wszystkich ludzi niezależnie od wieku, płci, rasy, zdrowia.
•    Występują u zdrowych i chorych ludzi.
•    Są najczęściej nieuświadomione. Świadome jest ich działanie, ale nieświadoma jest motywacja tych działań. Wiemy, jak działamy, co robimy, ale nie uświadamiamy sobie, dlaczego tak się dzieje.
•    Nie rozwiązują żadnego problemu, konfliktu czy trudności, "walczą" jedynie z przykrymi emocjami.
•    Fałszują i zniekształcają obraz samego siebie, innych ludzi i otaczającego świata.
•    U niektórych mogą stanowić jedyny i najważniejszy sposób przystosowania do rzeczywistości, świadczący zwykle o niedojrzałej osobowości.
•    Ocena moralna mechanizmów obronnych zależy od tego, w jaki sposób się z nich korzysta, czy robi się z nich dobry czy zły użytek.
•    Nie występują pojedynczo, w pewnych zachowaniach można odczytać działanie kilku mechanizmów np. zaprzeczanie, racjonalizacja, fantazjowanie.
 
Cele i funkcje mechanizmów obronnych:
 
•    Unikanie lub łagodzenie bólu psychicznego i przykrych emocji.
•    Obniżenie niepokoju i lęku, wzrost poczucia bezpieczeństwa.
•    Rozwiązywanie konfliktów emocjonalnych.
•    Zastąpienie czymś tolerowanym czegoś, co nie da się tolerować.
•    Znalezienie kompromisu w sytuacji, gdy cele, pragnienia, marzenia są sprzeczne i nieadekwatne do rzeczywistości.
•    Zabezpieczenie równowagi psychicznej, uzyskanie stabilności emocjonalnej.
 
Konsekwencje zastosowania mechanizmów obronnych:
 
Negatywne:
 
•    Wyolbrzymianie postawy obronnej, utrata obiektywizmu w ocenie rzeczywistości.
•    Obniżenie wglądu we własną osobowość, czyli pomniejszenie rozumienia siebie.
•    Obraz własnej osoby niezgodny z rzeczywistością.
•    Schorzenia psychosomatyczne takie jak: choroba wrzodowa, astma, nerwice.
•    Pogłębienie depresji lub nerwic, które stają się stylem życia.

Pozytywne:
 
•    Utrzymanie równowagi emocjonalnej.
•    Znalezienie lub utrzymanie akceptowanych celów.
•    Pomoc w zachowaniu pozytywnego obrazu własnej osoby.
•    Łagodzenie wewnętrznych konfliktów.
 
Mechanizmy obronne w chorobie alkoholowej

     Dlaczego alkoholik pije i nie widzi, że alkohol mu szkodzi? Odpowiedzialny za to jest system iluzji i zaprzeczania - to mechanizm obronny, który uniemożliwia dostrzeganie skutków picia oraz ukrywanie faktu swego uzależnienia przed sobą i otoczeniem. Przybiera postać coraz bardziej rozbudowanych uzasadnień dla picia. Oznacza to, że duża część uwagi i energii alkoholika poświęcona jest na to, by sobie i innym objaśniał on sens, konieczność i pozytywne strony picia alkoholu.


Zachowania charakterystyczne dla systemu iluzji i zaprzeczania:
 

•    proste zaprzeczanie - zaprzeczanie oczywistym faktom, podtrzymywanie przekonania, że czegoś nie ma, mimo, że w rzeczywistości istnieje: "Wypiłem tylko jeden kieliszek", "Nic nie piłem";
•    minimalizowanie - pomniejszanie problemów z alkoholem, przyznawanie się do nich, ale w taki sposób, że wydają się znacznie mniejsze, niż w rzeczywistości: "Inni piją więcej";
•    obwinianie - zaprzeczanie własnej odpowiedzialności za swoje zachowania i utrzymywanie, że zawinił ktoś lub coś innego: "Koledzy mnie namówili";
•    racjonalizowanie - usprawiedliwianie i wyjaśnianie przyczyn picia, pomniejszających własną odpowiedzialność i przedstawiających w pozytywnym świetle motywy własnego postępowania. Służą one przede wszystkim do dostarczania innych niż uzależnienie wyjaśnień dla zachowań związanych z piciem: "Gdybym nie wypił na imieninach, solenizant by się obraził";
•    intelektualizowanie - unikanie konkretnej i osobistej świadomości problemów alkoholowych, traktowanie spraw związanych z alkoholem ogólnikowo, w sposób abstrakcyjny, przy pomocy analizy teoretycznej: "Przecież wszyscy piją";
•    odwracanie uwagi - zmiana tematu rozmowy w celu uniknięcia tematów zagrażających, bo związanych z alkoholem: "Znów piłeś"; "Tej zupy nie da się jeść, jest za słona";
•    koloryzowanie wspomnień - opowiadanie w bardzo atrakcyjny sposób o przeżyciach alkoholowych: "To były cudowne imieniny, wspaniale się bawiliśmy" bez wspominania, że skończyło się awanturą i bójką;
•    wypieranie - zapominanie o nieprzyjemnych zdarzeniach;
•    marzeniowe planowanie - tworzenie naiwnych wizji własnych działań i sytuacji, potrzebnych do rozwiązywania konkretnych problemów życiowych i poprzestawanie na samych marzeniach.

 

Opracowano na podst.: H. Grzegołowska-Klarkowska: "Mechanizmy obronne"
J. Mellibruda: "Psychologiczne mechanizmy uzależnienia"
 

Pierwszy kontakt z osobą uzależnioną i współuzależnioną

Jego celem jest: rozpoznanie, kim jest osoba szukająca pomocy, jaki ma problem; określenie jej sytuacji życiowej; postawienie wstępnej diagnozy; rozpatrzenie sposobów udzielenia pomocy; wparcie i motywowanie do podjęcia konstruktywnych działań.

 
1.    Przedstawienie się i prezentacja.
2.    Ustalenie oczekiwań oraz motywów przyjścia.
3.    Omówienie aktualnej sytuacji życiowej. Co spowodowało, że szuka pomocy?
4.    Omówienie przebiegu picia lub życia z alkoholikiem.
5.    Rozpoznawanie objawów uzależnienia i współuzależnienia - wstępne diagnozowanie.
6.    Edukacja na temat uzależnienia i współuzależnienia.
7.    Wsparcie w podjęciu decyzji, motywowanie do leczenia.
8.    Propozycja konkretnych form pomocy, informacja o możliwościach leczenia.
9.    Osobiste świadectwo trzeźwego życia.
10.    Umówienie na kolejne spotkanie, kontrakt na utrzymanie abstynencji.
11.    Zalecenia dla trzeźwiejących alkoholików, zaopatrzenie w materiały, listę mityngów.
12.    Wsparcie modlitewne i pomoc duchowa.
 
Zasady pomagania osobom uzależnionym

•    Traktuj problem uzależnienia jako główny i pierwszoplanowy.
•    Staraj się o kompetencję i rzetelność, zwłaszcza w stawianiu diagnozy oraz w ukazywaniu konkretnych rozwiązań problemu.
•    Dbaj o dostarczanie osobie uzależnionej rzetelnych, pełnych i prawdziwych informacji o uzależnieniach, formach pomocy, procesie leczenia oraz rozwoju osobistego.
•    Pamiętaj, by w ramach udzielania pomocy nie zwiększać "komfortu używania" środków uzależniających.
•    Nie bierz odpowiedzialności za jakiekolwiek działania, które mogą i powinny być podjęte przez osobę uzależnioną.
•    Postępuj spójnie i konsekwentnie, by nie ulec manipulacji ze strony osób uzależnionych oraz ich uzależnionemu myśleniu.
•    Rozwijaj zdolności psychologiczne i duchowe w zakresie działań pomocowych (wsparcie ze strony współpracowników, szkolenia, warsztaty, superwizje, rekolekcje).

 
Kryteria uzależnienia

•    Silne pragnienie lub przymus zażywania substancji uzależniającej np. głód alkoholowy, narkotykowy, nikotynowy.
•    Trudności w kontrolowaniu zachowań związanych z zażywaniem środków psychoaktywnych np. rozpoczynanie, ilość, kończenie picia.
•    Fizjologiczne objawy stanu odstawienia występujące po przerwaniu lub zmniejszeniu zażywania środków psychoaktywnych np. drżenie mięśniowe, nudności, pocenie się.
•    Zmiana tolerancji na zażywane środki uzależniające np. spożywanie większych dawek alkoholu dla wywołania podobnego efektu.
•    Zażywanie środków uzależniających mimo wyraźnych dowodów ich szkodliwości dla zdrowia fizycznego i psychicznego, np. uszkodzenie wątroby, stany depresyjne, próby samobójcze.
•    Postępujące zaniedbywanie alternatywnych źródeł przyjemności lub zainteresowań z powodu zdobywania, zażywania środków oraz usuwania skutków zażywania np. brak troski o rozwój intelektualny, brak rekreacji, posiadania hobby.

 
Kryteria współuzależnienia

     Współuzależnieniem nazywamy zespól zaburzeń o charakterze emocjonalnym, poznawczym i somatycznym, będących skutkiem szkodliwego przystosowania do dysfunkcyjnego układu rodzinnego spowodowanego zażywaniem środków uzależniających lub uzależnieniem bliskiej osoby, a przez to uniemożliwiających realistyczne, skuteczne i konstruktywne rozwiązywanie trudności osobistych i rodzinnych.

 

•    Uporczywa koncentracja myśli, uczuć i działań wokół zachowań osoby uzależnionej np. nadopiekuńczość żony wobec męża alkoholika, tuszowanie skutków picia, poczucie wstydu z powodu jego zachowań.
•    Poczucie konieczności kontrolowania zachowań osoby uzależnionej m.in. w celu utrzymania bezpiecznych rozmiarów zażywania środków psychoaktywych np. wylewanie i chowanie alkoholu, picie razem z alkoholikiem, wymuszanie obietnic zaprzestania picia.
•    Utrwalenie się sztywnego schematu zachowań obejmującego okresy zażywania środków psychoaktywnych i abstynencji np. nadmierna czujność i stan pogotowia emocjonalnego, stany depresyjne i lękowe, podejrzliwość, nieufność wobec osoby uzależnionej.
•    Podejmowanie przez osobę współuzależnioną i załamywanie się prób zmiany typowych reakcji na zachowania uzależnionego np. brak konsekwencji, poczucie bezradności, brak zachowań usamodzielniających (nie szuka pracy, nie dokształca się, nie dba o siebie).
•    Zmiany tolerancji na destrukcyjne zachowania osoby uzależnionej np. agresywne i wulgarne zachowania, przemoc fizyczna, nadużycia seksualne.
•    Zaburzenie (rozregulowanie) reakcji emocjonalnych na zachowania osoby uzależnionej np. czerpanie satysfakcji poprzez uśmierzanie stanów przykrych, tłumienie stanów przyjemnych w korzystnych sytuacjach, zachowania kompulsywne.
•    Poczucie niemożności rozstania się z osobą uzależnioną i paradoksalne umacnianie się więzi po kolejnych destrukcyjnych incydentach lub próbach odejścia.

 

...........................................................................................................................................

   « powrót


stronę odwiedziło 575870
copyright © 2007 LICHEŃSKIE CENTRUM POMOCY powered by ARTplus